Η ώρα του παραμυθιού μπορεί να γίνει κάτι πολύ περισσότερο από μια ήρεμη συνήθεια πριν τον ύπνο. Ένα βιβλίο με εικόνες και μια μικρή συζήτηση μπορούν να δώσουν στο παιδί πολλές ευκαιρίες να ακούσει καινούργιες λέξεις, να εκφραστεί και να μάθει να παρατηρεί όσα συμβαίνουν γύρω του.
Το σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζουμε την ανάγνωση ως μια διαδικασία όπου ο γονιός διαβάζει και το παιδί απλώς ακούει. Αντίθετα, μπορούμε να αφήνουμε χώρο για ερωτήσεις, σχόλια, προβλέψεις και αυθόρμητες παρατηρήσεις.
Η ανάγνωση γίνεται πιο διαδραστική
Αυτή η προσέγγιση είναι γνωστή ως διαλογική ανάγνωση και βασίζεται στη συμμετοχή του παιδιού. Ο ενήλικας διαβάζει την ιστορία, αλλά ταυτόχρονα ενθαρρύνει το παιδί να κοιτάξει τις εικόνες, να απαντήσει σε απλές ερωτήσεις, να περιγράψει αυτό που βλέπει και να σκεφτεί τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια.
Η μέθοδος συνδέεται με την εργασία του αναπτυξιακού ψυχολόγου Grover Whitehurst και των συνεργατών του από τη δεκαετία του 1980. Πρώιμες μελέτες της διαδραστικής ανάγνωσης έδειξαν θετικές ενδείξεις για την ανάπτυξη της εκφραστικής γλώσσας στα παιδιά.
7 τρόποι για να κάνεις το παραμύθι μια μικρή συζήτηση
1. Παρατήρησε μαζί του τις εικόνες
Δεν χρειάζεται να περιορίζεσαι στο κείμενο. Ρώτησε το παιδί τι βλέπει στη σελίδα ή ζήτησέ του να εντοπίσει ένα συγκεκριμένο αντικείμενο. «Πού είναι η γάτα;» ή «Ποιο είναι το μπλε αυτοκίνητο;» είναι απλές ερωτήσεις που συνδέουν τις λέξεις με τις εικόνες.
2. Άφησε μερικές φράσεις να μείνουν στη μέση
Σε ένα γνώριμο βιβλίο μπορείς να σταματήσεις πριν από μια βασική λέξη και να περιμένεις λίγο. Για παράδειγμα: «Το λαγουδάκι κρατάει ένα…». Αν το παιδί συμπληρώσει τη φράση, υπέροχα. Αν όχι, συνεχίζεις κανονικά. Η διαδικασία πρέπει να παραμένει παιχνίδι και όχι να μοιάζει με εξέταση.
3. Ζήτησέ του να φανταστεί τη συνέχεια
Μια ερώτηση όπως «Τι νομίζεις ότι θα γίνει τώρα;» μπορεί να ανοίξει μια ολόκληρη συζήτηση. Δεν έχει σημασία αν η πρόβλεψη του παιδιού είναι σωστή. Αυτό που μετρά είναι ότι προσπαθεί να χρησιμοποιήσει τη φαντασία του και να εκφράσει τη σκέψη του.
4. Σύνδεσε την ιστορία με τις δικές του εμπειρίες
Όταν κάτι από το βιβλίο θυμίζει στο παιδί μια πραγματική εμπειρία, κάνε τη σύνδεση. Αν, για παράδειγμα, στην ιστορία εμφανίζεται ένας σκύλος, μπορείς να του θυμίσεις έναν σκύλο που συναντήσατε στη βόλτα σας. Με αυτόν τον τρόπο, οι λέξεις και οι εικόνες αποκτούν μεγαλύτερο νόημα.
5. Εμπλούτισε διακριτικά αυτά που λέει
Αν το παιδί πει «κόκκινο αυτοκίνητο», μπορείς να απαντήσεις «Ναι, ένα μεγάλο κόκκινο αυτοκίνητο». Έτσι του δίνεις ένα επιπλέον παράδειγμα γλώσσας χωρίς να το διορθώνεις συνεχώς ή να του ζητάς να επαναλάβει κάτι.
6. Μην φοβάσαι να ξεφύγεις από την ιστορία
Μπορεί εσύ να θέλεις να συνεχίσεις το παραμύθι, αλλά το παιδί να έχει κολλήσει σε μια μικρή λεπτομέρεια της εικόνας. Αν θέλει να μιλήσει για ένα πουλάκι, ένα παιχνίδι ή ένα ζωάκι που βρίσκεται στο βάθος, ακολούθησε το ενδιαφέρον του. Αυτές οι αυθόρμητες συζητήσεις αποτελούν μέρος της γλωσσικής αλληλεπίδρασης.
7. Μην αποφεύγεις την επανάληψη
Το ίδιο βιβλίο μπορεί να ζητηθεί ξανά και ξανά. Παρότι για τον γονιό η επανάληψη μπορεί να γίνει κουραστική, για το παιδί είναι ένας τρόπος να εξοικειωθεί με την ιστορία και το λεξιλόγιό της. Όσο καλύτερα γνωρίζει τι ακολουθεί, τόσο πιο εύκολα μπορεί να συμπληρώσει φράσεις, να προβλέψει την εξέλιξη και να αφηγηθεί μόνο του ένα μέρος της ιστορίας.
Και με τα μικρότερα παιδιά;
Η διαδραστική ανάγνωση μπορεί να ξεκινήσει ακόμη και από τη βρεφική ηλικία. Δεν χρειάζεται να περιμένεις μέχρι το παιδί να μπορεί να μιλήσει. Αν κοιτάζει μια εικόνα, δείξε την και ονόμασέ την. Αν στρέψει το βλέμμα του σε ένα αντικείμενο, μίλησέ του γι’ αυτό.
Ένα χαμόγελο, ένας ήχος, μια κίνηση ή ένα χεράκι που δείχνει μια εικόνα μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για να συνεχίσεις τη μικρή «συζήτηση». Το ζητούμενο δεν είναι να πάρεις σωστές απαντήσεις, αλλά να δημιουργήσεις ευκαιρίες επικοινωνίας.
Το παραμύθι δεν χρειάζεται να τελειώσει για να έχει αξία
Μερικές φορές η πιο χρήσιμη στιγμή ενός βιβλίου μπορεί να είναι μια σύντομη παύση στη μέση της ιστορίας. Μια ερώτηση, μια εικόνα που κέντρισε την προσοχή ή μια αυθόρμητη σκέψη του παιδιού μπορούν να μετατρέψουν την ανάγνωση σε μια ουσιαστική στιγμή επικοινωνίας.
Με απλές κινήσεις και χωρίς πίεση, το βιβλίο γίνεται αφορμή για περισσότερες λέξεις, περισσότερες σκέψεις και περισσότερη αλληλεπίδραση ανάμεσα στον γονιό και το παιδί.
