Η καθημερινότητα με έναν έφηβο μπορεί να γίνει απαιτητική, ιδιαίτερα όταν οι διαφωνίες αφορούν τη χρήση του κινητού, το διάβασμα, τις εξόδους ή τις υποχρεώσεις του. Όσο περισσότερο επιμένουν οι γονείς, τόσο πιο έντονη μπορεί να γίνεται η αντίδραση του παιδιού, με αποτέλεσμα μια απλή παρατήρηση να καταλήγει σε καβγά.
Υπάρχει, ωστόσο, τρόπος να επικοινωνήσετε πιο αποτελεσματικά με το παιδί σας, χωρίς να εγκαταλείψετε τα όρια που θεωρείτε απαραίτητα. Το σημαντικό είναι να εξηγήσετε τις ανησυχίες σας, να ακούσετε τη δική του πλευρά και να αναζητήσετε λύσεις που ενισχύουν τη συνεργασία.
Η Αμερικανίδα κλινική ψυχολόγος Lisa Damour, με εξειδίκευση στην ανάπτυξη και την ψυχική υγεία των εφήβων, προτείνει μια προσέγγιση τεσσάρων βημάτων που μπορεί να βοηθήσει τους γονείς να ενθαρρύνουν θετικές αλλαγές, περιορίζοντας τις καθημερινές εντάσεις.
Η μέθοδος παρουσιάστηκε στο podcast Ask Lisa, με αφορμή τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης κατά τη διάρκεια του διαβάσματος. Οι αρχές της, όμως, μπορούν να εφαρμοστούν και σε άλλες συνηθισμένες διαφωνίες μέσα στην οικογένεια.
1. Ξεκινήστε τη συζήτηση με σεβασμό
Όταν θέλετε να αλλάξετε μια συνήθεια του εφήβου σας, αποφύγετε να ξεκινήσετε με κατηγορίες ή γενικεύσεις. Φράσεις όπως «Όλη μέρα είσαι στο κινητό» ή «Ποτέ δεν ακούς τι σου λέω» είναι πιθανό να προκαλέσουν άμυνα και να δυσκολέψουν την επικοινωνία.
Αντίθετα, δείξτε ότι αναγνωρίζετε την προσπάθεια και την άποψή του. Μπορείτε, για παράδειγμα, να του εξηγήσετε ότι καταλαβαίνετε πως θέλει να χαλαρώσει μετά το σχολείο, αλλά σας προβληματίζει το γεγονός ότι δυσκολεύεται να ολοκληρώσει τις εργασίες του.
Με αυτόν τον τρόπο, η συζήτηση ξεκινά χωρίς επιθετικότητα και δίνει στο παιδί την ευκαιρία να εκφραστεί. Ο σεβασμός δεν σημαίνει ότι συμφωνείτε με όλες τις επιλογές του, αλλά ότι αντιμετωπίζετε τις σκέψεις και τα συναισθήματά του με σοβαρότητα.
2. Εξηγήστε γιατί χρειάζεται να αλλάξει μια συνήθεια
Το «επειδή το λέω εγώ» σπάνια αποτελεί πειστικό επιχείρημα για έναν έφηβο. Καθώς μεγαλώνει, θέλει να καταλαβαίνει τη λογική πίσω από τους κανόνες και να αισθάνεται ότι μπορεί να συμμετέχει στις αποφάσεις που τον αφορούν.
Αν, για παράδειγμα, σας ενοχλεί η συνεχής χρήση του κινητού κατά τη διάρκεια της μελέτης, εξηγήστε του ότι οι ειδοποιήσεις και οι συχνές εναλλαγές ανάμεσα στα μαθήματα και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να διακόπτουν τη συγκέντρωσή του.
Αντί να επιμείνετε σε μια απαγόρευση, εξηγήστε ότι στόχος σας είναι να ολοκληρώνει τις σχολικές του υποχρεώσεις πιο αποτελεσματικά και να έχει περισσότερο ελεύθερο χρόνο στη συνέχεια.
Όταν το παιδί κατανοεί τον λόγο μιας αλλαγής, μπορεί ευκολότερα να αντιληφθεί ότι το όριο δεν τίθεται απλώς για να περιορίσει την ελευθερία του, αλλά για να το βοηθήσει στην καθημερινότητά του.
3. Καθορίστε σαφείς και δίκαιους κανόνες
Η καλή επικοινωνία δεν σημαίνει ότι οι γονείς πρέπει να αποφεύγουν τα όρια. Αντίθετα, οι σαφείς κανόνες προσφέρουν στα παιδιά ένα σταθερό πλαίσιο και τα βοηθούν να γνωρίζουν τι αναμένεται από εκείνα.
Αν το ζήτημα αφορά το διάβασμα, μπορείτε να συμφωνήσετε ότι κατά τη διάρκεια της μελέτης οι ειδοποιήσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης θα παραμένουν απενεργοποιημένες και ότι το κινητό θα χρησιμοποιείται μόνο όταν είναι απαραίτητο για τις σχολικές εργασίες.
Αντίστοιχα, μπορείτε να συζητήσετε για την ώρα επιστροφής στο σπίτι, την κατανομή των καθημερινών υποχρεώσεων ή τον χρόνο που αφιερώνεται στις οθόνες.
Είναι σημαντικό οι κανόνες να είναι συγκεκριμένοι και εφαρμόσιμοι. Παράλληλα, δώστε στον έφηβο τη δυνατότητα να προτείνει λύσεις. Για παράδειγμα, μπορείτε να συζητήσετε αν τον εξυπηρετεί περισσότερο να ολοκληρώνει πρώτα ένα μέρος των εργασιών του και στη συνέχεια να κάνει ένα διάλειμμα.
Η συμμετοχή του στη διαμόρφωση μιας συμφωνίας μπορεί να ενισχύσει την υπευθυνότητά του, χωρίς να σημαίνει ότι καταργούνται τα όρια που θέτουν οι γονείς.
4. Μην αφήνετε κάθε αντίδραση να εξελίσσεται σε καβγά
Ακόμη κι όταν προσεγγίζετε το παιδί σας με ηρεμία, είναι πιθανό να συναντήσετε αντιδράσεις. Ένας αναστεναγμός, μια διαμαρτυρία ή μια έκφραση δυσαρέσκειας δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι η προσπάθειά σας απέτυχε.
Η ανάγκη για ανεξαρτησία είναι έντονη στην εφηβεία και οι νέοι θέλουν να αισθάνονται ότι έχουν λόγο στις επιλογές τους. Δεν είναι απαραίτητο να συμφωνούν με κάθε κανόνα ούτε να δείχνουν ενθουσιασμό για τις αποφάσεις των γονιών τους.
Εάν ο έφηβος εκφράζει τη δυσαρέσκειά του αλλά τελικά τηρεί τη συμφωνία, αποφύγετε να συνεχίσετε τη συζήτηση μόνο και μόνο για να τον κάνετε να παραδεχτεί ότι έχετε δίκιο. Μερικές φορές, είναι προτιμότερο να αφήσετε την ένταση να υποχωρήσει.
Εάν, αντίθετα, αρνείται να συνεργαστεί, μπορείτε να προτείνετε μια δοκιμαστική περίοδο. Για παράδειγμα, συμφωνήστε να εφαρμόσετε για δύο εβδομάδες έναν διαφορετικό τρόπο οργάνωσης του διαβάσματος και στη συνέχεια να συζητήσετε αν λειτούργησε.
Έτσι, το παιδί έχει την ευκαιρία να αξιολογήσει την αλλαγή στην πράξη, ενώ εσείς διατηρείτε τον ρόλο σας ως γονείς και συνεχίζετε να θέτετε τα απαραίτητα όρια.
Το ζητούμενο είναι η συνεργασία και όχι η επικράτηση
Οι διαφωνίες ανάμεσα στους γονείς και τους εφήβους είναι αναμενόμενες και δεν μπορούν να εξαφανιστούν εντελώς. Αυτό που μπορεί να αλλάξει είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζονται.
Ο σεβασμός, οι ξεκάθαρες εξηγήσεις, οι δίκαιοι κανόνες και η ψύχραιμη διαχείριση των αντιδράσεων δημιουργούν καλύτερες συνθήκες επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια.
Αντί να προσπαθείτε να επιβάλετε κάθε αλλαγή μέσα από παρατηρήσεις και αντιπαραθέσεις, δώστε στο παιδί τη δυνατότητα να κατανοήσει τις ανησυχίες σας και να συμμετέχει στην αναζήτηση λύσεων.
Ο στόχος δεν είναι να κερδίζετε κάθε διαφωνία, αλλά να βοηθήσετε τον έφηβο να αναπτύξει υπευθυνότητα, να κατανοεί τις συνέπειες των επιλογών του και να αποκτά σταδιακά μεγαλύτερη αυτονομία.
