Τα βίντεο «Get ready with me» έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητας πολλών παιδιών και εφήβων στα social media. Μαθήτριες εμφανίζονται μπροστά στην κάμερα λίγο πριν φύγουν για το σχολείο, παρουσιάζοντας τη ρουτίνα περιποίησης και το μακιγιάζ τους.
Ρουζ, μάσκαρα, lip gloss, καθαριστικά προσώπου, ενυδατικές κρέμες και άλλα προϊόντα ομορφιάς φαίνεται να μπαίνουν στη ζωή των κοριτσιών σε ολοένα μικρότερες ηλικίες. Το φαινόμενο δημιουργεί εύλογα ερωτήματα στους γονείς: Πότε πρόκειται απλώς για παιχνίδι και πειραματισμό και πότε η ενασχόληση με την εμφάνιση αρχίζει να γίνεται πηγή πίεσης;
Η ομορφιά μπαίνει νωρίτερα στην καθημερινότητα των παιδιών
Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα εξειδικευμένα στατιστικά στοιχεία που να δείχνουν σε ποια ηλικία ξεκινούν τα παιδιά τη χρήση καλλυντικών. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Βιομηχάνων και Αντιπροσώπων Καλλυντικών και Αρωμάτων, πρόκειται για μια διεθνή τάση που έχει ενισχυθεί σημαντικά από την έκθεση των παιδιών σε περιεχόμενο ομορφιάς στο TikTok, το Instagram και άλλες πλατφόρμες.
Οι προέφηβοι και οι έφηβοι γνωρίζουν πλέον από πολύ νωρίς προϊόντα, μάρκες και τάσεις που στο παρελθόν απευθύνονταν κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες. Το ενδιαφέρον τους δεν περιορίζεται στο μακιγιάζ, αλλά επεκτείνεται και στο skincare, με καθαριστικά, κρέμες, ορούς και αντηλιακά να αποτελούν μέρος των επιλογών τους.
Μάλιστα, αρκετά παιδιά φτάνουν στα καταστήματα έχοντας ήδη αποφασίσει τι θέλουν να αγοράσουν, επειδή έχουν δει συγκεκριμένα προϊόντα σε βίντεο ή από influencers που παρακολουθούν.
Τι μπορεί να προκαλέσει στο νεανικό δέρμα η υπερβολή
Το δέρμα των παιδιών και των προεφήβων είναι πιο ευαίσθητο και μπορεί να αντιδράσει ευκολότερα σε ορισμένα καλλυντικά. Όπως επισημαίνεται από την Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία, μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται όταν χρησιμοποιούνται καθημερινά πολλά προϊόντα ή σκευάσματα με ισχυρά δραστικά συστατικά.
Η υπερβολική χρήση μπορεί να συνδέεται με προβλήματα όπως:
- ξηρότητα και ερεθισμό του δέρματος,
- κοκκινίλα και κνησμό,
- αίσθημα καύσου,
- απολέπιση,
- αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής,
- επιδείνωση της ακμής.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην περιοχή γύρω από τα μάτια, ενώ αρώματα και ορισμένα συντηρητικά μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις. Ακόμη και ένα συστατικό φυσικής προέλευσης δεν αποκλείεται να προκαλέσει ερεθισμό σε ένα ευαίσθητο δέρμα.
Δεν χρειάζεται μια ενήλικη skincare ρουτίνα
Ένα από τα βασικά προβλήματα που μπορεί να δημιουργήσουν τα social media είναι η εντύπωση ότι κάθε παιδί χρειάζεται μια μεγάλη σειρά προϊόντων για να φροντίζει σωστά την εμφάνισή του.
Για μια ανήλικη που δεν αντιμετωπίζει κάποιο συγκεκριμένο δερματολογικό πρόβλημα, η καθημερινή φροντίδα μπορεί να παραμένει απλή: ένα ήπιο καθαριστικό, μια ενυδατική κρέμα χωρίς άρωμα και καθημερινή αντηλιακή προστασία ευρέος φάσματος με SPF 30 ή υψηλότερο, σύμφωνα με τις οδηγίες του ειδικού.
Η άσκοπη χρήση ισχυρών δραστικών συστατικών, όπως δυνατά απολεπιστικά οξέα, δεν είναι απαραίτητη χωρίς συγκεκριμένη δερματολογική ένδειξη.
Το μακιγιάζ δεν σημαίνει απαραίτητα χαμηλή αυτοεκτίμηση
Η σχέση ενός κοριτσιού με το μακιγιάζ δεν πρέπει να ερμηνεύεται αυτόματα ως σημάδι ανασφάλειας. Σε μικρότερες ηλικίες μπορεί να αποτελεί απλώς παιχνίδι και μίμηση, ενώ στην εφηβεία μπορεί να συνδέεται με την προσπάθεια του παιδιού να κατανοήσει και να εκφράσει το σώμα και την εμφάνισή του.
Η έναρξη της εφηβείας φέρνει πολλές αλλαγές στο σώμα, τις οποίες το παιδί δεν είναι πάντα εύκολο να διαχειριστεί. Παράλληλα, η γνώμη των συνομηλίκων αποκτά μεγαλύτερη σημασία.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το μακιγιάζ μπορεί να λειτουργήσει ως ένας τρόπος πειραματισμού. Το παιδί δοκιμάζει διαφορετικές εικόνες και αναζητά τον τρόπο με τον οποίο θέλει να παρουσιάζεται στους άλλους.
Τα social media άλλαξαν τον τρόπο που βλέπουν τον εαυτό τους
Η ενασχόληση των εφήβων με την εμφάνισή τους δεν δημιουργήθηκε από τα social media. Οι πλατφόρμες, όμως, έχουν αλλάξει σημαντικά την ένταση και τη διάρκεια της έκθεσης στην εικόνα.
Ένα παιδί δεν συγκρίνει πλέον τον εαυτό του μόνο με τους ανθρώπους που συναντά καθημερινά. Βλέπει συνεχώς πρόσωπα και σώματα μέσα από μια οθόνη και λαμβάνει άμεση ανταπόκριση μέσω likes, σχολίων και προβολών.
Τα φίλτρα, ο φωτισμός, η επεξεργασία φωτογραφιών και οι συνεχείς τάσεις ομορφιάς μπορούν να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι η εμφάνιση είναι κάτι που πρέπει διαρκώς να τελειοποιείται.
Η κατάσταση χρειάζεται περισσότερη προσοχή όταν το παιδί δεν πειραματίζεται απλώς με την εμφάνισή του, αλλά αισθάνεται ότι πρέπει να αλλάξει την εικόνα του προκειμένου να γίνει αποδεκτό.
Ποια σημάδια πρέπει να προσέξουν οι γονείς
Το σημαντικό δεν είναι μόνο πόσο συχνά βάφεται ένα παιδί. Μεγαλύτερη σημασία έχει ο ρόλος που έχει αποκτήσει η εμφάνιση στην καθημερινότητά του.
Για παράδειγμα, είναι διαφορετικό ένα κορίτσι να θέλει να βαφτεί για μια γιορτή ή επειδή θέλει να δοκιμάσει κάτι καινούργιο και διαφορετικό να μην μπορεί να πάει στο σχολείο ή να βγει από το σπίτι επειδή αισθάνεται άσχημα με την εμφάνισή του.
Οι γονείς μπορούν να είναι περισσότερο παρατηρητικοί όταν βλέπουν:
- επίμονη ενασχόληση με τον καθρέφτη ή την κάμερα,
- συνεχή ανάγκη επιβεβαίωσης για την εμφάνιση,
- διαρκείς συγκρίσεις με συνομηλίκους ή influencers,
- αποφυγή σχολείου ή κοινωνικών δραστηριοτήτων εξαιτίας της εμφάνισης,
- έντονη δυσφορία για ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό του προσώπου ή του σώματος,
- απότομες αλλαγές στη διάθεση ή κοινωνική απομόνωση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαφορά ανάμεσα στο «δεν μου αρέσει η εμφάνισή μου σήμερα» και στο «δεν αντέχω να με δουν έτσι». Η δεύτερη περίπτωση δείχνει ότι η εικόνα μπορεί να έχει αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη συναισθηματική βαρύτητα.
Πώς μπορούν να αντιδράσουν οι γονείς
Η απόλυτη απαγόρευση δεν είναι απαραίτητα ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης, όπως δεν βοηθά και η προσπάθεια να υποβαθμιστούν τα συναισθήματα του παιδιού με μια απλή φράση όπως «μα είσαι μια χαρά».
Πιο σημαντικό είναι να υπάρχει χώρος για συζήτηση. Οι γονείς μπορούν να προσπαθήσουν να καταλάβουν τι σημαίνει για το παιδί το μακιγιάζ, γιατί θέλει να χρησιμοποιεί συγκεκριμένα προϊόντα και πώς αισθάνεται για την εμφάνισή του.
Παράλληλα, χρειάζεται να υπάρχουν λογικά όρια σχετικά με τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ευαίσθητο δέρμα ή ισχυρές δραστικές ουσίες.
Αν η ενασχόληση με την εμφάνιση συνοδεύεται από έντονο άγχος, απομόνωση ή δυσκολία να συνεχιστούν οι καθημερινές δραστηριότητες, μπορεί να χρειαστεί η συμβουλή εξειδικευμένου επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Το ζητούμενο είναι η ισορροπία
Το μακιγιάζ και η περιποίηση μπορούν να αποτελούν έναν τρόπο έκφρασης και δημιουργικότητας για ένα παιδί ή έναν έφηβο. Η ανάγκη για όρια, όμως, γίνεται μεγαλύτερη όταν η εμφάνιση αρχίζει να καθορίζει την αυτοπεποίθηση και την καθημερινότητά του.
Ο ρόλος των γονέων είναι να προσφέρουν καθοδήγηση χωρίς να μετατρέπουν την εμφάνιση σε πεδίο συνεχούς σύγκρουσης. Το παιδί χρειάζεται χώρο ώστε να διαμορφώσει τη δική του σχέση με την εικόνα και το σώμα του, αλλά παράλληλα χρειάζεται στήριξη, ενημέρωση και ασφαλή όρια.
