Το άγχος δεν εκφράζεται στα παιδιά πάντα με τον τρόπο που περιμένουν οι γονείς. Ένα παιδί που ανησυχεί μπορεί να μη χρησιμοποιήσει ποτέ τη φράση «είμαι αγχωμένο». Αντίθετα, μπορεί να παραπονιέται για πόνο στην κοιλιά, να θυμώνει ξαφνικά, να δυσκολεύεται να αποχωριστεί τον γονιό του ή να χρειάζεται διαρκώς επιβεβαίωση.
Ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες, η αναγνώριση και η περιγραφή των συναισθημάτων δεν είναι πάντα εύκολη. Έτσι, η συμπεριφορά και οι σωματικές ενοχλήσεις μπορεί να γίνουν ο τρόπος με τον οποίο το παιδί δείχνει ότι κάτι το πιέζει.
Για τους γονείς, επομένως, το σημαντικό δεν είναι να αναζητούν ένα και μοναδικό «σύμπτωμα», αλλά να παρατηρούν αλλαγές και επαναλαμβανόμενα μοτίβα στην καθημερινότητα του παιδιού.
Το άγχος μπορεί να εμφανιστεί ως σωματική ενόχληση
Πόνος στην κοιλιά, πονοκέφαλος, ναυτία ή μια γενικότερη αίσθηση δυσφορίας μπορεί να εμφανιστούν σε ένα παιδί που βρίσκεται σε κατάσταση έντασης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το παιδί προσποιείται. Τα σωματικά συμπτώματα είναι πραγματικά και η ψυχολογική ένταση μπορεί να τα προκαλέσει ή να τα κάνει πιο έντονα.
Έχει σημασία, λοιπόν, να παρατηρήσουμε αν οι ενοχλήσεις εμφανίζονται σε συγκεκριμένες περιστάσεις. Για παράδειγμα, μπορεί να συμβαίνουν πριν από το σχολείο, πριν από μια δραστηριότητα, όταν πρόκειται να αποχωριστεί τον γονιό ή πριν από μια κοινωνική εκδήλωση.
Παρόλα αυτά, επίμονα, έντονα ή ανεξήγητα σωματικά συμπτώματα δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στο άγχος. Η αξιολόγηση από τον παιδίατρο είναι σημαντική, ώστε να αποκλειστούν άλλες πιθανές αιτίες.
Ένα αγχωμένο παιδί μπορεί να φαίνεται θυμωμένο
Το παιδικό άγχος δεν εκδηλώνεται πάντα με φόβο, κλάμα ή απομόνωση. Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί ως εκνευρισμός, έντονα ξεσπάσματα ή άρνηση.
Ένα παιδί μπορεί να αντιδρά δυσανάλογα σε μια μικρή αλλαγή, να μην θέλει να συμμετέχει σε μια δραστηριότητα ή να επιμένει να γίνει κάτι με έναν συγκεκριμένο τρόπο.
Αντί να εστιάζουμε αποκλειστικά στο αν η συμπεριφορά είναι «καλή» ή «κακή», βοηθά να εξετάσουμε τι έχει προηγηθεί. Υπήρξε κάποια αλλαγή; Υπάρχει κάτι που φοβάται; Μήπως η συγκεκριμένη κατάσταση του δημιουργεί ανασφάλεια;
Όταν το παιδί ζητά συνεχώς επιβεβαίωση
Ένα ακόμη πιθανό σημάδι είναι η διαρκής ανάγκη για καθησυχασμό. Ερωτήσεις όπως «θα έρθεις να με πάρεις;», «σίγουρα δεν θα γίνει κάτι;» ή «είσαι σίγουρη;» μπορεί να επαναλαμβάνονται πολλές φορές μέσα στην ημέρα.
Η απάντηση του γονέα μπορεί να ηρεμήσει προσωρινά το παιδί, όμως η ίδια ανησυχία συχνά επιστρέφει λίγο αργότερα.
Η ανάγκη για απόλυτο έλεγχο μπορεί επίσης να συνδέεται με το άγχος. Κάποιο παιδί μπορεί να δυσκολεύεται πολύ όταν κάτι δεν γίνεται «τέλεια», είτε πρόκειται για μια σχολική εργασία είτε για την εμφάνισή του ή την προετοιμασία μιας δραστηριότητας.
Άλλα σημάδια που αξίζει να παρατηρήσουν οι γονείς
Το άγχος μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικούς τρόπους και η εικόνα δεν είναι ίδια για όλα τα παιδιά. Ανάμεσα στις συμπεριφορές που αξίζει να παρατηρούν οι γονείς είναι:
- δυσκολία να αποκοιμηθεί ή συχνές νυχτερινές αφυπνίσεις,
- έντονη απροθυμία να πάει στο σχολείο ή σε κάποια δραστηριότητα,
- δυσκολία στον αποχωρισμό από τον γονιό,
- υπερβολική ανάγκη να γίνοντα
