Έντονο προβληματισμό για το νέο πλαίσιο που διέπει τις σχολικές εκδρομές εκφράζει η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας (ΟΙΕΛΕ). Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι ορισμένες από τις νέες απαιτήσεις δημιουργούν πρόσθετες γραφειοκρατικές και νομικές υποχρεώσεις για τους εκπαιδευτικούς, ενώ παράλληλα εκφράζει φόβους ότι ο τρόπος με τον οποίο μπορούν να οργανώνονται πλέον ορισμένες εκδρομές ενδέχεται να ενισχύσει τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες μεταξύ των μαθητών.
Στο επίκεντρο της παρέμβασης της ΟΙΕΛΕ βρίσκεται ο ρόλος των εκπαιδευτικών στις μετακινήσεις των μαθητών. Όπως επισημαίνει, οι συνοδοί καλούνται να ανταποκριθούν σε καθήκοντα που, κατά την άποψή της, δεν συνδέονται άμεσα με την εκπαιδευτική τους ιδιότητα και μπορεί να τους δημιουργήσουν σημαντικές ευθύνες.
Ανησυχία για τις ευθύνες που αναλαμβάνουν οι εκπαιδευτικοί
Η ΟΙΕΛΕ θεωρεί ότι η οργάνωση μιας σχολικής εκδρομής δεν θα πρέπει να μετατρέπει τον εκπαιδευτικό σε υπεύθυνο για ζητήματα που απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις ή αρμοδιότητες άλλων φορέων.
Μεταξύ των ζητημάτων που θέτει είναι οι έλεγχοι σχετικά με την καταλληλότητα χώρων και εγκαταστάσεων που πρόκειται να επισκεφθούν οι μαθητές, αλλά και θέματα που αφορούν την ασφάλεια των οχημάτων και την τήρηση των κανόνων οδικής κυκλοφορίας.
Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, η ανάθεση τέτοιων αρμοδιοτήτων μπορεί να δημιουργήσει ένα δυσανάλογο βάρος στους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι δεν διαθέτουν απαραίτητα την τεχνική κατάρτιση για να πραγματοποιούν αντίστοιχους ελέγχους.
Παράλληλα, η ΟΙΕΛΕ υπογραμμίζει ότι οι πολυήμερες εκδρομές δημιουργούν ένα ακόμη πιο σύνθετο περιβάλλον, καθώς οι εκπαιδευτικοί καλούνται να έχουν την εποπτεία μαθητών για πολλές ώρες, ακόμη και εκτός του συνηθισμένου σχολικού ωραρίου.
Το οικονομικό κόστος προβληματίζει την ΟΙΕΛΕ
Ένα δεύτερο ζήτημα που αναδεικνύει η Ομοσπονδία αφορά το κόστος των σχολικών μετακινήσεων και τη δυνατότητα συμμετοχής όλων των παιδιών.
Η πραγματοποίηση περισσότερων εκδρομών μέσα στη σχολική χρονιά μπορεί να σημαίνει πρόσθετες οικονομικές υποχρεώσεις για τις οικογένειες. Η ΟΙΕΛΕ εκτιμά ότι αυτό μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα δύσκολο για νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν οικονομικές πιέσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη δυνατότητα πραγματοποίησης μιας εκδρομής ακόμη και όταν συμμετέχει μικρότερο ποσοστό του μαθητικού πληθυσμού. Η Ομοσπονδία εκφράζει την ανησυχία ότι μια τέτοια δυνατότητα μπορεί να οδηγήσει σε εκδρομές στις οποίες δεν θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν όλα τα παιδιά.
Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με την ΟΙΕΛΕ, θα μπορούσε να είναι η δημιουργία μιας διαφορετικής εμπειρίας για τους μαθητές ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα των οικογενειών τους.
Πολυήμερες εκδρομές και εργασία εκτός ωραρίου
Σημαντικό μέρος της παρέμβασης αφορά και τον χρόνο απασχόλησης των εκπαιδευτικών.
Στις πολυήμερες μετακινήσεις, οι συνοδοί δεν περιορίζονται στις ώρες κατά τις οποίες πραγματοποιούνται οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Η ευθύνη της εποπτείας συνεχίζεται και κατά τη διάρκεια της παραμονής των μαθητών στον χώρο διαμονής τους.
Η ΟΙΕΛΕ θεωρεί ότι η απασχόληση αυτή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια αυτονόητη επέκταση των καθηκόντων του εκπαιδευτικού, ιδιαίτερα όταν η εκδρομή πραγματοποιείται εκτός του διδακτικού του ωραρίου.
Το ζήτημα, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία στην ιδιωτική εκπαίδευση, όπου οι εργασιακές σχέσεις και οι πιέσεις που μπορεί να δέχονται οι εκπαιδευτικοί αποτελούν, όπως υποστηρίζει, έναν επιπλέον παράγοντα προβληματισμού.
Προσωπικά δεδομένα και χρήση ηλεκτρονικών συσκευών
Η ΟΙΕΛΕ θέτει επίσης θέμα προστασίας των προσωπικών δεδομένων των μαθητών, ιδιαίτερα στις πολυήμερες εκδρομές όπου η χρήση κινητών τηλεφώνων και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών είναι συχνότερη.
Η Ομοσπονδία θεωρεί ότι η πρακτική εφαρμογή των σχετικών κανόνων μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη, ειδικά όταν πρόκειται για μεγάλο αριθμό μαθητών και για δραστηριότητες που συνεχίζονται μέχρι τις βραδινές ώρες.
Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο είναι ρεαλιστικό να επιφορτίζονται οι εκπαιδευτικοί με την πλήρη εποπτεία όλων αυτών των παραμέτρων, χωρίς να δημιουργείται ένα ακόμη μεγαλύτερο βάρος ευθύνης.
Ιδιαίτερες επιφυλάξεις για την ιδιωτική εκπαίδευση
Η ΟΙΕΛΕ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην κατάσταση που επικρατεί στα ιδιωτικά σχολεία. Όπως αναφέρει, οι εκπαιδευτικοί μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με πιέσεις για τη συμμετοχή τους σε πολυήμερες εκδρομές, ακόμη και όταν αυτές απαιτούν απασχόληση κατά τις βραδινές ώρες.
Η Ομοσπονδία επικαλείται περιστατικά από την προηγούμενη σχολική χρονιά, κατά τα οποία εκπαιδευτικοί φέρεται να χρειάστηκε να εμπλακούν σε αστυνομικές έρευνες που σχετίζονταν με περιστατικά κατά τη διάρκεια πολυήμερων μαθητικών μετακινήσεων.
Παράλληλα, αναφέρεται και σε πρακτικές όπως τα sleepovers σε ορισμένα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια, όπου εκπαιδευτικοί καλούνται να παραμείνουν με μαθητές κατά τη διάρκεια της νύχτας. Η ΟΙΕΛΕ υποστηρίζει ότι τέτοιες δραστηριότητες χρειάζονται σαφείς κανόνες προστασίας και συγκεκριμένο πλαίσιο ευθύνης.
Τι υποστηρίζει ότι ισχύει σε άλλες χώρες
Στην ανακοίνωσή της, η ΟΙΕΛΕ κάνει αναφορά και σε πρακτικές που εφαρμόζονται διεθνώς σχετικά με τις σχολικές εκδρομές.
Όπως υποστηρίζει, σε αρκετά εκπαιδευτικά συστήματα ο βασικός ρόλος του εκπαιδευτικού που συνοδεύει μια σχολική μετακίνηση είναι παιδαγωγικός. Ο εκπαιδευτικός οργανώνει και υποστηρίζει την εκπαιδευτική δραστηριότητα και έχει την προβλεπόμενη εποπτεία των μαθητών.
Αντίθετα, ζητήματα όπως ο τεχνικός έλεγχος των οχημάτων, η καταλληλότητα των εγκαταστάσεων, η επιλογή παρόχων μετακίνησης και το οικονομικό σκέλος της εκδρομής ανατίθενται, σύμφωνα με την ΟΙΕΛΕ, σε αρμόδιους φορείς και διοικητικές δομές.
Με αυτό το σκεπτικό, η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι θα πρέπει να υπάρξει σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στην παιδαγωγική ευθύνη του εκπαιδευτικού και στις τεχνικές ή διοικητικές αρμοδιότητες που αφορούν την οργάνωση μιας μετακίνησης.
Οι προτάσεις της ΟΙΕΛΕ για τις σχολικές εκδρομές
Η ΟΙΕΛΕ ζητά να ανοίξει διάλογος για την επανεξέταση του υφιστάμενου πλαισίου και καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις.
- Προαιρετική συμμετοχή των εκπαιδευτικών στις πολυήμερες εκδρομές, ώστε η παρουσία τους να μην αποτελεί υποχρεωτική υπηρεσιακή επιλογή.
- Αποζημίωση για την εργασία εκτός διδακτικού ωραρίου, όταν οι εκπαιδευτικοί συμμετέχουν σε εκδρομές που απαιτούν επιπλέον χρόνο απασχόλησης.
- Σαφέστερος περιορισμός της νομικής ευθύνης των εκπαιδευτικών σε ζητήματα που δεν μπορούν να ελεγχθούν από τους ίδιους, όπως παράνομες ουσίες, παραβατικές συμπεριφορές, ατυχήματα ή ασθένειες.
- Περιορισμός των καθηκόντων τους στην παιδαγωγική οργάνωση και την εποπτεία των μαθητών, χωρίς ανάληψη τεχνικών ή διοικητικών αρμοδιοτήτων.
- Συμμετοχή εκπροσώπων των Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων στην οργάνωση των πολυήμερων εκδρομών, ως πρόσθετη ασφαλιστική δικλίδα.
- Προστασία των εκπαιδευτικών της ιδιωτικής εκπαίδευσης που ενδέχεται να πιέζονται να συμμετάσχουν σε εκδρομές, με δυνατότητα αναφοράς τέτοιων περιστατικών στις αρμόδιες αρχές.
Το βασικό αίτημα: σαφείς ρόλοι και κανόνες
Η συζήτηση που ανοίγει η ΟΙΕΛΕ δεν αφορά μόνο την οργάνωση των σχολικών εκδρομών, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται οι ευθύνες ανάμεσα στο σχολείο, τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς και τους αρμόδιους φορείς.
Οι σχολικές εκδρομές αποτελούν σημαντικό κομμάτι της εκπαιδευτικής διαδικασίας, καθώς δίνουν στους μαθητές τη δυνατότητα να αποκτούν εμπειρίες και γνώσεις έξω από το τυπικό περιβάλλον της τάξης. Ταυτόχρονα, όμως, απαιτούν σαφείς κανόνες για την ασφάλεια, την εποπτεία και την ομαλή διεξαγωγή τους.
Η ΟΙΕΛΕ ζητά το πλαίσιο αυτό να επανεξεταστεί, ώστε οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να επιτελούν τον παιδαγωγικό τους ρόλο χωρίς να επωμίζονται ευθύνες που, όπως υποστηρίζει, δεν αντιστοιχούν στην ειδικότητα και στις πραγματικές δυνατότητές τους.
Παράλληλα, θέτει στο επίκεντρο και το ζήτημα της ισότιμης συμμετοχής των μαθητών, επισημαίνοντας ότι το οικονομικό κόστος δεν θα πρέπει να μετατρέπεται σε παράγοντα που διαχωρίζει τα παιδιά και περιορίζει τη συμμετοχή τους στις σχολικές δραστηριότητες.
